Memento to wzorzec behawioralny który pozwala zapisywać i przywracać poprzedni stan obiektu bez ujawniania szczegółów jego implementacji. Undo/redo w edytorze tekstowym, historia zmian cen produktu, rollback konfiguracji – wszędzie tam gdzie chcesz cofnąć operację, Memento daje eleganckie rozwiązanie. Implementuję od zera z przykładami z e-commerce.
CQRS (Command Query Responsibility Segregation) to wzorzec architektoniczny który rozdziela operacje odczytu od operacji zapisu. Brzmi jak akademicki abstrakt, ale rozwiązuje realny problem: model danych zoptymalizowany pod zapis (relacyjny, znormalizowany, z walidacją) jest zwykle beznadziejny do odczytu (wiele joinów, skomplikowane mapowanie). CQRS pozwala mieć dwa osobne modele – jeden do zapisu, drugi do odczytu.
Visitor to jeden z trudniejszych wzorców GoF do zrozumienia, ale rozwiązuje bardzo konkretny problem: chcesz dodać nową operację do grupy powiązanych klas bez modyfikowania tych klas. Zamiast dodawać metodę do każdej klasy, tworzysz Visitora który „odwiedza” każdą z nich. Szczególnie przydatny przy AST (drzewach składniowych), formatowaniu danych i eksporcie do różnych formatów.
Wzorzec State pozwala obiektowi zmieniać swoje zachowanie gdy zmienia się jego wewnętrzny stan. Z zewnątrz wygląda jakby obiekt zmienił klasę. Jeśli masz klasę z rosnącym if-else który sprawdza „w jakim stanie jestem przed każdą operacją” – to klasyczny kandydat na refaktoring do wzorca State. Implementuję maszynę stanów dla zamówienia e-commerce.
Template Method to jeden z prostszych wzorców behawioralnych GoF, ale bardzo skuteczny przy eliminowaniu duplikacji kodu. Definiuje szkielet algorytmu w klasie bazowej i pozwala podklasom nadpisać wybrane kroki bez zmiany ogólnej struktury. Jeśli masz kilka klas które robią „to samo, ale trochę inaczej” – Template Method jest kandydatem do refaktoringu.
Magento 2 to jeden z najbardziej wzorcowych (dosłownie) frameworków PHP. Jego architektura jest niemal podręcznikowym przykładem zastosowania wzorców GoF. Jeśli rozumiesz wzorce omówione w tej serii, czytanie kodu Magento staje się znacznie łatwiejsze – zamiast „skąd się to bierze” masz „aha, to Factory” albo „to Observer przez di.xml”. Pokazuję gdzie konkretnie każdy wzorzec żyje w platformie.
Command enkapsuluje operację jako obiekt – z możliwością kolejkowania, logowania i cofania. Chain of Responsibility przekazuje żądanie przez łańcuch handlerów, gdzie każdy może je obsłużyć lub puścić dalej. Oba wzorce oddzielają „kto zleca” od „kto wykonuje”, co daje dużą elastyczność w układaniu logiki aplikacji.
Observer i Strategy to dwa z najczęściej używanych wzorców behawioralnych. Observer buduje luźno powiązany system zdarzeń – jeden obiekt zmienia stan, wiele innych reaguje. Strategy wymienia algorytmy jak klocki – ta sama operacja, różne sposoby wykonania. Oba wzorce realizują zasadę Open/Closed z SOLID.
Adapter i Facade to dwa wzorce które rozwiązują problem złożoności interfejsów – ale z różnych stron. Adapter sprawia że niekompatybilny interfejs staje się kompatybilny. Facade upraszcza złożony interfejs do prostego. Oba pojawiają się często przy integracji z zewnętrznymi bibliotekami i API.
Decorator i Proxy to dwa wzorce strukturalne które działają podobnie – oba opakowują obiekt i implementują ten sam interfejs. Różni je intencja: Decorator dodaje nową funkcjonalność, Proxy kontroluje dostęp do obiektu. Subtelna różnica, ale fundamentalna dla prawidłowego zastosowania.